Diz Kireçlenmesi Nedir?
Diz kireçlenmesi (osteoartrit), diz eklemindeki kıkırdak dokunun zamanla aşınması sonucu oluşan, sık görülen ve önemli bir ortopedik hastalıktır. Dünya genelinde 50 yaş üstü bireylerin önemli bir kısmını etkileyen bu hastalık, yaşam kalitesini ciddi biçimde düşürebilir.
Türkiye'de de oldukça yaygın olan diz osteoartriti, kadınlarda erkeklere oranla daha sık görülmektedir. Hareketsiz yaşam tarzı, obezite, mesleki riskler (uzun süre diz üstünde çalışma) ve genetik yatkınlık önemli risk faktörleridir.
Konservatif Tedavi Seçenekleri
Erken ve orta evrede diz kireçlenmesinde önce konservatif yöntemler denenir:
- Fizik tedavi ve egzersiz: Quadriceps kasını güçlendiren egzersizler, ağrıyı azaltır ve işlevselliği artırır.
- Kilo kontrolü: Fazla kilolar diz üzerindeki yükü artırır; her 1 kg kilo vermek diz yükünü ~4 kg azaltır.
- İlaç tedavisi: NSAID'ler (anti-enflamatuar ilaçlar), parasetamol, topikal kremler.
- Enjeksiyonlar: Hiyalüronik asit (viskosuplementasyon), kortizon, PRP (platelet zengin plazma).
- Yardımcı cihazlar: Diz ateli, tabanlık, baston kullanımı.
Cerrahi Tedavi Ne Zaman Gereklidir?
Aşağıdaki durumlarda cerrahi müdahale değerlendirilir:
- Konservatif tedavilere rağmen devam eden şiddetli ağrı
- Yürüme, merdiven çıkma ve günlük aktivitelerde ciddi kısıtlılık
- Uyku bozukluğuna yol açan gece ağrısı
- Röntgen ve MRI'da ileri evre kireçlenme bulguları
- Diz ekleminde belirgin deformite
Diz Protezi Ameliyatı
Diz protezi ameliyatı, hasarlı eklem yüzeylerinin özel metalik ve plastik implantlarla değiştirilmesi işlemidir. Total diz protezinde femur, tibia ve patella yüzeyleri değiştirilir. Parsiyel (tek kompartman) protezde ise sadece hasarlı bölge değiştirilir, bu da daha az kemik kaybı anlamına gelir.
Modern implantlar; kobalt-krom alaşımı, titanyum ve polietilen gibi biyouyumlu malzemelerden üretilmektedir. Bu sayede vücut tarafından reddedilme riski son derece düşüktür.
Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci
Diz protezi sonrası iyileşme kişiden kişiye farklılık gösterse de genel süreç şu şekildedir:
- İlk 1-2 gün: Yatakta fizik tedavi egzersizleri ve kısa yürüyüşler başlar.
- 3-5. gün: Hasta taburcu edilir, yürüteç ile yürüme devam eder.
- 2-6. hafta: Ambulasyon koltuk değneğine geçiş, fizik tedavi yoğunlaşır.
- 3. ay: Masa başı işlere dönüş, araba kullanımı.
- 6. ay ve sonrası: Tam iyileşme, yüzme ve bisiklet gibi hafif sporlar mümkün.
Sonuç
Diz kireçlenmesi, doğru tedavi yaklaşımıyla yönetilebilen bir hastalıktır. Erken dönemde konservatif yöntemlerle, ileri evrede ise diz protezi ameliyatıyla hastaların büyük çoğunluğu ağrısız ve aktif bir yaşama kavuşmaktadır. Önemli olan, şikayetleri başlar başlamaz bir uzman hekime başvurmak ve kişiye özel bir tedavi planı oluşturmaktır.
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı. 2022 yılında Doçentlik unvanını alan hekim, diz ve kalça protezi konusunda 15+ yıllık deneyime sahiptir.